« لان اصوم من شعبان احب على من ان افطر يوما من رمضان » ، يعنى روزى از ماه شعبان روزه داشتن ، بر من دوست‌تر است از روزى از ماه رمضان ، روزه گشادن . و اين از براى آن گفت كه اين روز يا از شعبان است يا از رمضان اگر رمضان باشد و روزه ندارد ، روزى از رمضان خورده باشد ، و اگر از شعبان باشد و روزه دارد ، روزى از ماه شعبان داشته باشد ، و درين مستحق مدح باشد و ثواب ، و در آن مستحق مذمت و ملامت باشد و عقاب ، از براى آنكه فرمود كه : روزى از شعبان روزه دارم ، مرا بهتر آن كه روزى از ماه رمضان بگشايم . و اما خبرى كه روايت است در نهى از روزهء اين روز ، محمول است بر آنكه اين روزه به نيت ماه رمضان دارد . چنان كه شافعى اين نهى را حمل كرده است بروزهء اين منفرد از ما قبلش ، كه اگر كسى پيش ازين روز روزه دارد ، وى را رواست كه اين روز روزه دارد . و ابو حنيفه حمل بر آن كرده است كه به نيت فرض ندارد ، كه اگر به نيت تطوع دارد روا باشد و حرام نباشد . پس معلوم شد كه روزهء اين روز مطلقا حرام نيست . و وقت نيت روزه اول شب بود تا بر آمدن صبح . و مقارنت نيت با روزه شرط نيست ، رفعا للحرج . از آنكه دشوار باشد نيت روزه مقارن داشتن . و قول خداى تعالى : « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ » يعنى : هر كس كه از شما ماه بيند ، بايد كه روزه دارد ، و درين ذكر مقارنت نيت نكرد . و اگر نيت كردن بسب فائت گردد ، روا بود تجديد كردن او تا نزديك زوال . و اينكه رسول ص فرموده است : « لا صيام لمن لا يبيت الصيام » ، روزه نيست كسى را كه بشب نيت نكرد ، خبر واحد است ، موجب علم و عمل نباشد ، و روا بود حمل كردن او بىنفى فضيلت ، چنان كه فرمود : « لا صلاة لجار المسجد الا فى المسجد » يعنى نماز نيست همسايهء مسجد را مگر در مسجد . و مراد ازين نفى فضيلت نماز است در غير مسجد ، نه نفى جواز . روزهء سنت را روا بود پس از زوال نيت كردن . دليلش ظاهر قول خدايست : « وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ » و اين متناول است پيش از زوال و پس از زوال را ، تا آنگه كه چندان مانده باشد از روز كه صحيح بود واقع آمدن روزه اندر وى . و نيت قربت در ماه رمضان كفايت است . و نيت قربت آن بود كه گويد « اصوم قربة الى الله » ، يعنى : تقرب بخداى . و دليل برين آنست كه خداى تعالى فرموده است : « فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ ، فَلْيَصُمْهُ ! » و روزه امساك است ، و هر كه با نيت قربت از مفطرات امساك كرد امتثال كرد فرمان خداى را ، پس واجب بود كه مجزى باشد ، و چون هر روزه كه در ماه رمضان واقع آيد ، آن از روزهء ماه رمضان است ، تا اگر كسى روزهء ديگر نيت كند ، قضا يا سنت آن غير از روزهء ماه رمضان واقع